اسکار یا جای زخم
جای زخم، نشانهای است که بعد از التیام زخم، جراحت یا عمل جراحی بر روی پوست باقی میماند. جای زخم زمانی ایجاد میشود که بدن در فرآیند طبیعی التیام، بافت آسیبدیده را با بافت پیوندی فیبری جایگزین میکند.
این بافت جدید با پوست اصلی متفاوت است و ممکن است از نظر بافت، رنگ و ظاهر، تفاوتهایی داشته باشد.
انواع جای زخم
انواع مختلفی از جای زخم وجود دارد، از جمله:
جای زخم کلوئید: این نوع جای زخم، برجسته، قرمز و اغلب خارشدار است و فراتر از محل زخم اصلی رشد میکند. جای زخم کلوئید در افراد با پوست تیرهتر بیشتر شایع است.

جای زخم هیپرتروپیک: این نوع جای زخم نیز برجسته و قرمز است، اما در محل زخم اصلی باقی میماند.

جای زخم آتروفیک:این نوع جای زخم، فرورفته است و در اثر از دست رفتن بافت زیرین، اغلب پس از آکنه یا آبله مرغان ایجاد میشود.

جای زخم انقباضی: این نوع جای زخم به دلیل از دست دادن گسترده بافت، به ویژه پس از سوختگی ایجاد میشود و میتواند با سفت کردن پوست، حرکت را محدود کند.

عوامل مؤثر بر تشکیل اسکار
تشکیل جای زخم یک فرآیند پیچیده است که تحت تأثیر عوامل متعددی قرار میگیرد. درک این عوامل میتواند به شما در پیشبینی احتمال ایجاد جای زخم و اتخاذ اقداماتی برای به حداقل رساندن ظاهر آنها کمک کند.
عوامل داخلی:
سن: با افزایش سن، پوست نازکتر میشود و چرخه بازسازی آن کندتر میشود. تولید کلاژن، الاستین و اسید هیالورونیک نیز با افزایش سن در پوست کاهش مییابد. این امر باعث میشود که پوست افراد مسن بیشتر مستعد پارگی و ایجاد جای زخم شود.
ژنتیک: خاصیت ارتجاعی پوست و توانایی تولید کلاژن و فیبرین تا حدودی ارثی است. این امر را میتوان در توانایی بدن برای ایجاد اسکار، علائم کشش و چین و چروک مشاهده کرد. تحقیقات روی موشها نشان داده است که بهبود زخم تا 86 درصد تحت کنترل وراثت است. تحقیقات دیگر در انسان نشان داده است که بیان ژن خاص با شروع و پیشرفت بهبود زخم مرتبط است.
هورمونها: هورمونهای جنسی نقش پیچیدهای در بهبود زخم دارند. تحقیقات متناقضی در مورد تأثیر استروژن و آندروژن بر بهبود زخم وجود دارد. به نظر میرسد استروژنها سرعت بهبودی را افزایش میدهند، در حالی که آندروژنها ممکن است اثر معکوس داشته باشند. با این حال، این موضوع پیچیده است و به عوامل دیگری مانند نوع زخم و محل آن نیز بستگی دارد.
بیماریهای زمینهای: برخی از بیماریها مانند دیابت، بیماریهای عروقی و بیماریهای خودایمنی میتوانند روند بهبود زخم را مختل کنند و خطر ایجاد جای زخم را افزایش دهند.
وضعیت تغذیه: سوءتغذیه، به ویژه کمبود پروتئین، ویتامین C و روی، میتواند بر بهبود زخم تأثیر منفی بگذارد و خطر ایجاد جای زخم را افزایش دهد.

شدت زخم: زخمهای عمیقتر و شدیدتر به طور کلی جای زخمهای بزرگتر و قابلتوجهتری ایجاد میکنند.
محل زخم: زخمهایی که در نواحی با حرکت زیاد یا کشش پوست ایجاد میشوند، بیشتر در معرض خطر ایجاد جای زخم برجسته هستند.
عفونت: عفونت زخم میتواند روند بهبودی را مختل کند و منجر به تشکیل جای زخم بزرگتر و قابلتوجهتر شود.
کشش زخم: اگر زخم در حین التیام تحت کشش قرار گیرد، ممکن است جای زخم بزرگتر و برجستهتر شود.
فشار: فشار خارجی روی زخم میتواند جریان خون را به آن ناحیه کاهش دهد و منجر به تشکیل جای زخم بزرگتر شود.
درمان های موضعی:ورق های ژل سیلیکون و کرم ها یک گزینه محبوب برای درمان جای زخم هستند. تصور می شود که با آبرسانی به جای زخم و نرم نگه داشتن آن کار می کنند. ورق های ژل سیلیکون معمولاً به مدت چند ساعت در روز به مدت چند ماه پوشیده می شوند.
تزریق: تزریق کورتیکواستروئید می تواند برای کاهش التهاب و تورم در جای زخم های برجسته استفاده شود. همچنین می توان از آنها برای نرم شدن بافت اسکار استفاده کرد.
درمان با لیزر: لیزر درمانی می تواند با حذف لایه بالایی پوست برای بهبود ظاهر جای زخم ها استفاده شود. انواع مختلفی از لیزر وجود دارد که می توان از آنها استفاده کرد و بهترین نوع برای شما به نوع زخمی که دارید بستگی دارد.
سایش پوست:سایش پوست روشی است که از یک برس چرخشی برای از بین بردن لایه بالایی پوست استفاده می کند. می توان از آن برای بهبود ظاهر جای زخم های آکنه و سایر جای زخم های سطحی استفاده کرد.
میکرونیدلینگ:میکرونیدلینگ روشی است که از سوزن های ریز برای ایجاد سوراخ در پوست استفاده می کند. این امر فرآیند طبیعی التیام بدن را تحریک می کند که می تواند به بهبود ظاهر جای زخم کمک کند.
جراحی: در برخی موارد، جراحی ممکن است یک گزینه برای درمان جای زخم باشد. این ممکن است شامل برداشتن بافت اسکار یا تجدید نظر در جای زخم برای کمتر قابل توجه شدن آن باشد.
توجه به این نکته مهم است که درمان های جای زخم نمی توانند جای زخم ها را به طور کامل از بین ببرند. با این حال، آنها می توانند به بهبود ظاهر جای زخم ها و کمتر قابل توجه شدن آنها کمک کنند.
در اینجا چند نکته اضافی برای درمان جای زخم آورده شده است:
درمان را زود شروع کنید: هر چه زودتر درمان را شروع کنید، نتایج بهتر خواهد بود.
جای زخم را ماساژ دهید: ماساژ جای زخم می تواند به بهبود گردش خون و شکستن بافت اسکار کمک کند.
جای زخم را از آفتاب محافظت کنید: قرار گرفتن در معرض آفتاب می تواند جای زخم ها را تیره تر و قابل توجه تر کند. حتما از کرم ضد آفتاب با SPF 30 یا بالاتر روی جای زخم های خود استفاده کنید.
محصولات ترمیم کننده و ضد اسکار